Ik schrijf dit in november 2009, nu dat het feit voldongen is en de grote schildering op de hoek van Luis Viale en Rojas werkelijkheid. Maar nog niet zo lang geleden was het nog helemaal niets. Het begon allemaal eerder dit jaar, toen wij, de leden van wijktheatergroep Matemurga uit Villa Crespo (Buenos Aires), besloten een muurschilderproject te gaan doen. Op een groot oppervlak in de openbare ruimte zou het de identiteit van ons territorium, onze wijk, poëtisch moeten weerspiegelen. Het was een ambitieus idee, maar mogelijk. Gewaagd, zoals de meeste dromen binnen de logica van wijktheater, maar haalbaar. Natuurlijk was er veel research voor nodig, moesten er mensen geïnterviewd worden, en diende er een plek gevonden te worden waar er geschilderd kon en mocht worden. Boven alles moest er een krachtig kunstobject gecreëerd worden.

Vanaf het begin wisten we dat het allemaal zou moeten uitmonden in een dag van collectieve participatie, waarbij alle buren die het wilden mee konden doen. Dit is misschien het juiste moment om te memoreren dat onze wijktheatergroep bestaat uit buren; dat het theater is van de buurt voor de buurt. Het werkt met identiteit, met herinneringen. Het omarmt en vernieuwt populaire genres door het nieuwe perspectieven op een veranderende wereld mee te geven. Dat is ook waarom iedereen moest kunnen meeschilderen op de dag van de ‘schepping’. Vanzelfsprekend moest het van te voren eerst ontworpen worden en dat proces op zich zou ook speciaal moeten zijn.

De research duurde maanden: boeken, mondelingen getuigenissen, herinneringen van verhalen die van generatie op generatie waren overgeleverd, foto’s, teksten van tangoliederen en nog veel meer. Met dit alles vulden we de wereld waar we mensen over wilden vertellen. Sommige vrienden tekenden, anderen leverden alternatieve bijdragen. De beeldende kunstafdeling van Matemurga begon vormen te bedenken bij alles wat we vonden. Totdat een van onze leden, Jorge Vallerga, de eerste schets fabriceerde.

Toen begon de muurschildering langzaam tot leven te komen. In de tussentijd hadden we toestemming gekregen van de directeur van de Andres Ferreyra School om op een van hun hoekmuren te schilderen. We vroegen ook om toestemming van de wijkraad van Villa Crespo. Zo openden we het project voor de hele gemeenschap.

De volgende taak was vooral het managen van het geheel: zorgen dat er verf en pencelen kwam (veel mensen doneerden materiaal), zorgen dat iedereen in de wijk en de media van het project afwisten, en onszelf organiseren. Dit alles hield ons vele dagen bezig.

De week voor de grote dag hebben we de muur gewit en zijn we begonnen met schetsen. Nieuwsgierige buren vroegen wat dit allemaal te betekenen had. Sommigen waren skeptisch: ‘Dat blijft hier nooit lang zo staan.’, waarschuwde een vrouw die duidelijk helemaal geen vertrouwen in onze onderneming had. ‘Oh nee! Ik hoop dat niemand het vandaliseert’, zei een ander met een sprankeltje meer optimisme. ‘Ik weet het niet, hoor, ik weet niet of ik het kan,’ excuseerde een man zich toen we hem vroegen mee te komen doen op de grote schilderdag. Anderen boden wel hun diensten aan, zoals die oude man die aangaf dat de Trianon ontbrak toen hij het kapsel van Paquita Bernardo in de  San Bernardo bar nader bekeek. (De Trianon was een legendarisch café dat genoemd wordt in de tango ‘muñeaca barava/ moedige pop’, dat over Villa Crespo gaat). ‘Ga zo door’, moedigde een andere buurman ons aan. We nodigden ze allemaal uit om de volgende zondag te komen.

25 Oktober daagde koel en zonnig. Alles was klaar, van artistieke middelen tot spullen voor de inwendige mens. Het is bij ons onmogelijk om aan zo’n dag te beginnen zonder te zorgen voor een goede Argentijnse barbecue lunch en  smakelijke cakejes voor bij de ‘mate’, de typische opwekkende Argentijnse thee die getrokken wordt van de bladeren van een lokale plant. Zo ging de ochtend van start. Sommige mensen hadden gelijk de smaak te pakken. De zon werd warmer en joeg de kou weg. Velen die slechts eventjes hadden willen komen kijken, bleven de hele dag. Anderen bleven een tijdje, gingen weg en kwamen ‘s middags weer terug, vol enthousiasme. De muur verkleurde, transformeerde. En met de muur veranderden wij. Kinderen en volwassenen kwamen vol vertrouwen naar de tafel met verf en pencelen. Alsof het de gewoonste zaak van de wereld was vroegen ze om ‘beige nummer 4’ of ‘licht grijs’. Honden wachtten geduldig tot hun baasjes klaar waren met het schilderen van hun onderdeel. Fietsers stopten om te kijken of ongevraagd advies te geven. Sommige voorbijgangers stopten met vers stokbrood onder hun arm onderweg naar hun schoonmoeder. De waarheid was dat de hoek drukker en drukker werd. Zelfs die skeptische buurvrouw, die nog geen cent voor ons succes had gegeven, stond met een penceel in haar hand en ging compleet op in haar taak. 

We schilderden of ons leven ervan afhing. We waren gelukkig. Ja, die dag waren we gelukkig. Om half zeven begonnen we de boel op te ruimen. Een oorverdovend lawaai barstte los. Het verraste en roerde ons. Iedereen begon te klappen. Velen van ons klapten mee. Steeds maar luider. De muurschildering was klaar. Mooi, schitterend, van ons. Het bevatte een klein stukje van iedereen. Met de geschiedenis van de buurt en onze dromen. De zon ging heel langzaam onder. Iedereen op de hoek van Luis Viale en Rojas wist dat er die 25e oktober iets permanent veranderd was.

Edith Scher
Artistiek Leider Matemurga